Kumar Bağımlısı mıyım? Kumar Bağımlılığının Ortak Özellikleri

“Kumar bağımlısı mıyım?” diye kendinize sormaya başladıysanız, aslında önemli bir farkındalık aşamasına gelmiş olabilirsiniz. Çünkü kumar bağımlılığı yaşayan birçok kişi, davranışlarının ciddi bir probleme dönüştüğünü uzun süre kabul etmek istemez. Kimi insanlar kumarı yalnızca eğlence olarak görür, kimileri kayıplarını telafi edebileceğine inanır, kimileri ise kontrolün hâlâ kendisinde olduğunu düşünür.

Kumar bağımlılığı, kişinin kumar oynama davranışını kontrol etmekte zorlandığı ve bunun zaman içerisinde maddi, sosyal, psikolojik ve ailevi sorunlara yol açabildiği ciddi bir bağımlılık problemidir. Bu nedenle kişinin “ben acaba bir kumar bağımlısı mıyım?” sorusunu sormak, kişinin kendi davranışlarını dürüstçe değerlendirmesi açısından oldukça önemlidir.

Bu yazıda, potansiyel kumar bağımlısı profillerinde sık görülen davranışları ve ortak özellikleri ele alacağım. Eğer siz de zaman zaman “Acaba ben kumar bağımlısı mıyım?” diye kendinizi sorguluyorsanız, aşağıdaki maddeleri dikkatlice okuyun ve kendi davranışlarınızı dürüstçe değerlendirin.

Kumar Bağımlısı Kimdir?

Öncelikle kumar bağımlılığı ile zaman zaman kumar oynamak arasındaki farkı anlamak gerekir. Kumar oynayan herkes kumar bağımlısı değildir. Asıl problem, kişinin kumar oynama davranışı üzerindeki kontrolünü giderek kaybetmesi ve kumarın hayatındaki diğer alanların önüne geçmesidir.

Bir kişinin sürekli kaybetmesine rağmen oynamaya devam etmesi, kayıplarını geri kazanmak için tekrar tekrar para yatırması, borç alarak kumar oynaması, ailesinden veya çevresinden kumar alışkanlığını gizlemesi ve bırakmak istediği halde bırakamaması önemli uyarı işaretleridir.

Örneğin ayda belirlediği küçük bir bütçeyle kumar oynayan, kaybettiğinde bunu kabul eden, kazandığında daha fazlasını kazanmak için kontrolsüz şekilde devam etmeyen ve kumarı hayatının merkezine koymayan bir kişi ile bütün gelirini kumara yatıran kişinin durumu aynı değildir.

Ancak burada önemli bir noktayı özellikle belirtmek gerekir: Kumar bağımlılığı yalnızca ne kadar para kaybettiğinizle ölçülmez. Çok para kaybeden bir kişi kadar, daha küçük miktarlarla oynayan ancak davranışını kontrol edemeyen bir kişi de problemli kumar davranışı yaşayabilir.

Türkiye’de kumar bağımlılığı konusunda farkındalık giderek artmaktadır. Yeşilay’ın kumar bağımlılığı hakkında hazırladığı bilgilendirici içerikler de kumarın bireyin hayatında oluşturabileceği psikolojik, sosyal ve ekonomik sonuçlara dikkat çekmektedir.

Potansiyel Kumar Bağımlısı

“Kumar bağımlısı mıyım?” sorusunun tek bir davranış üzerinden cevaplanması mümkün değildir. Bunun yerine kumarın hayatınızda nasıl bir yer tuttuğuna, oynama isteğinizi kontrol edip edemediğinize ve kumar nedeniyle hayatınızın diğer alanlarında ne gibi değişiklikler olduğuna bakmak gerekir.

Kendi deneyimlerimden ve kumar bağımlılığı yaşayan insanların anlattığı hikâyelerden yola çıkarak, sorunlu kumar davranışlarında sık karşılaşılan bazı ortak özellikleri aşağıda sıraladım.

Şimdi gelin, bu özelliklerin ne kadarının size uyduğuna birlikte bakalım.

Unutmayın; aşağıdaki maddeler tıbbi bir teşhis aracı değildir. Ancak davranışlarınız hakkında ciddi bir farkındalık oluşturabilir. Eğer birçok maddeyi kendinizde görüyorsanız, “Ben kumar bağımlısı mıyım?” sorusunu daha fazla ertelemek yerine profesyonel destek almayı düşünmeniz faydalı olabilir.

Eğer bu profiller az veya çok size uyuyorsa, kumarı bırakmayı ciddi şekilde düşünün. Çünkü kumarın sonrasında ortaya çıkabilecek tablo yalnızca para kaybından ibaret değildir. Borçlar, aile problemleri, yalnızlık, iş kaybı, güven problemleri ve psikolojik yıpranma zaman içerisinde hayatınızı etkileyebilir.

Kumar bağımlılığı bir zayıflık veya karakter bozukluğu olarak görülmemelidir. Bağımlılık ciddi bir problemdir ve yardım alınabilir.

Kumar Bağımlısı Kişinin Ortak Özellikleri

İlgisizlik ve Dikkat Çekme İhtiyacı

Çocukluk deyip geçmeyin. Bugün yaşadığımız birçok duygu, davranış biçimi ve ilişki kurma şekli geçmiş deneyimlerimizden etkilenebilir. Çocukluk döneminde yaşanan ihmal, ilgisizlik veya yoğun stres gibi deneyimler ilerleyen yıllarda kişinin duygularını yönetme biçimini etkileyebilir.

Bu durum elbette doğrudan kumar bağımlılığına neden olur anlamına gelmez. Ancak bazı kişilerde dışarıdan onay alma, dikkat çekme, heyecan arama veya kendini değerli hissetme ihtiyacı daha belirgin olabilir.

Eğer hayatınız boyunca sürekli olarak başkalarının ilgisine ve onayına ihtiyaç duyduysanız, bu duyguları başka yollarla gidermeye çalışıyor olabilirsiniz. Kumar da bazı kişiler için geçici bir heyecan, başarı ve değerli hissetme alanına dönüşebilir.

Bu nedenle kendinize Kumar bağımlısı birini tespit edebilmek için yalnızca ne kadar para kaybettiğine değil, kumarın ona hangi duyguyu verdiğine de bakmanız gerekir.

Sabırsız Bir Profil

Hayattaki en büyük zaafınız sabırsızlık ise, bu özelliğin kumar davranışınızla ilişkisini de gözden geçirmeniz gerekir.

Sabırsız olmak tek başına kumar bağımlılığı anlamına gelmez. Ancak hızlı sonuç alma isteği, beklemeye tahammülsüzlük ve anında ödül beklentisi bazı kişilerde problemli kumar davranışını güçlendirebilir.

Kumar oynayan kişilerin en çok sınandığı duygulardan biri de sabırdır. Örneğin bir maçı 90 dakika boyunca beklemek yerine sürekli bahis yapmak, bakiyeyi ertesi güne bırakmamak veya slot oyunlarında arka arkaya sonuç almaya çalışmak, kişinin “hemen şimdi” duygusuyla hareket ettiğini gösterebilir.

Eğer sürekli hızlı sonuç almak istiyor ve beklemekte ciddi şekilde zorlanıyorsanız, kumarla olan ilişkinizi sorgulamanız faydalı olacaktır.

Risk Alma Eğilimi

Risk alma eğilimi de kumar bağımlısı bireyler açısından değerlendirilmesi gereken önemli davranışlardan biridir.

Öncelikle risk almak hayatın doğal bir parçasıdır. İş kurmak, yatırım yapmak, kariyer değiştirmek veya yeni bir karar almak belirli ölçülerde risk içerebilir. Dolayısıyla her risk alan kişiyi kumar bağımlısı olarak değerlendirmek doğru değildir.

Buradaki asıl mesele, riskin nasıl alındığıdır.

Eğer bir karar vermeden önce artılarını ve eksilerini değerlendiriyor, kaybetmeyi göze alabileceğiniz bir miktarla hareket ediyor ve sonucu kabul edebiliyorsanız bu farklı bir durumdur.

Ancak yarını düşünmeden, duygusal bir dürtüyle, kaybetme ihtimalini tamamen göz ardı ederek ve maddi sınırlarınızı aşarak risk alıyorsanız dikkatli olmanız gerekir.

Özellikle “Bir kere daha oynayayım, bu sefer kesin kazanacağım”, “Kaybettiğimi geri alacağım” veya “Ne olacaksa olsun” düşünceleri kumar davranışının kontrolden çıkmaya başladığını gösterebilir.

Kaybetmeyi Kabullenmeme

Hayatta bazı şeyleri kaybetmek kaçınılmazdır. Para, zaman, fırsatlar veya bir oyun… Önemli olan kaybettiğimizde verdiğimiz tepkidir.

Basit bir örnek verelim.

Bir arkadaş grubuyla okey oynadığınızı ve kaybettiğinizi düşünün. Kaybı kabul edip oyundan kalkabiliyor musunuz? Yoksa mutlaka bir sonraki oyunu oynayıp öne geçmek mi istiyorsunuz?

Bu davranış kumarda çok daha tehlikeli bir hâle gelebilir.

“Kaybettim ama geri alacağım.”

İşte kumar bağımlısı birçok kişinin içine düştüğü en tehlikeli düşüncelerden biri budur. Kişi kaybı kabul etmek yerine yeni bir bahis veya oyunla zararı telafi etmeye çalışır. Ancak yeni kayıplar geldikçe daha fazla para yatırır ve bir süre sonra başlangıçta kaybettiği miktarın çok üzerinde para kaybedebilir.

Eğer kaybetmeyi kabullenemiyor ve sürekli olarak kaybınızı geri kazanma ihtiyacı hissediyorsanız, “Kumar bağımlısı olduğunuzun ciddi bir işareti olabilir.

Paraya Değer Vermeme

Paraya karşı bakış açınız, kumarla olan ilişkiniz hakkında önemli ipuçları verebilir.

Kumar bağımlılığı yaşayan bazı kişiler zaman içerisinde paranın gerçek değerini gözlerinde kaybetmeye başlar. Maaş, birikim veya borç olarak görülen para; kumar ortamına girildiğinde yalnızca ekranda görülen rakamlara dönüşebilir.

Örneğin günlük hayatında 1.000 TL harcarken uzun uzun düşünen bir kişi, kumar oynarken birkaç dakika içerisinde binlerce lirayı kaybettiğinde aynı tepkiyi göstermeyebilir.

Bu durum özellikle para kaybedildikçe daha belirgin hâle gelebilir.

“Zaten büyük kaybettim, 1000 lira mı beni kurtaracak?”

“Biraz daha yatırırsam geri alırım.”

“Bu para önemli değil.”

Bu düşünceler zamanla kişinin gerçek maddi durumundan uzaklaşmasına neden olabilir.

Parayı kolay kazanılabilir ve tekrar yerine konulabilir bir araç olarak görmek, özellikle kumarla birleştiğinde ciddi risk oluşturabilir.

Duygularını Kontrol Etmede Zorluk

“bir potansiyel kumar bağımlısının duygularını ve tepkilerini iyi analiz etmesi gerekiyor.

Kumar yalnızca para kazanma isteğiyle oynanmaz. Bazı insanlar stresliyken, bazıları üzgünken, bazıları öfkeliyken, bazıları ise sıkıldığında kumara yönelir.

Bu durumda kumar, zamanla kişinin duygularını düzenlemek için kullandığı bir araca dönüşebilir.

Örneğin kötü bir gün geçirdiğinizde kendinizi kumar oynarken buluyorsanız veya moraliniz bozuk olduğunda “biraz oynayayım, kafam dağılsın” diyorsanız dikkatli olmalısınız.

Çünkü kumar kısa süreli bir heyecan veya dikkat dağıtma sağlayabilir. Fakat asıl problem ortadan kalkmadığı gibi, kumar nedeniyle yeni problemler ortaya çıkabilir.

Duygularını yönetmekte zorlanan ve her stresli durumda kumara yönelen kişi, zaman içerisinde kumarı bir kaçış mekanizması hâline getirebilir.

Sosyal İlişkilerde Bozulmalar

Kumar bağımlılığının en önemli göstergelerinden biri de kişinin sosyal ilişkilerinde meydana gelen değişimlerdir.

Aileniz sizden kumar oynayıp oynamadığınızı saklamanızı mı istiyor? Kumar oynadığınız miktarı olduğundan daha düşük mü söylüyorsunuz? Borçlarınızı gizliyor musunuz? Telefonunuzu veya banka hesaplarınızı çevrenizden saklama ihtiyacı hissediyor musunuz?

Bunların her biri üzerinde düşünmeniz gereken davranışlardır.

Kumar hayatın merkezine yerleştikçe aileye, arkadaşlara ve diğer sosyal ilişkilere ayrılan zaman azalabilir. Kişi kayıplarını ve oynama sıklığını gizlemek için yalan söylemeye başlayabilir.

Bir süre sonra güven problemi ortaya çıkar.

Aile üyeleri kişinin söylediklerine inanmaz, kişi ise kendisini anlaşılmamış hisseder. Bunun sonucunda sosyal çevreden uzaklaşma ve yalnızlaşma başlayabilir.

Eğer kumar nedeniyle ilişkileriniz bozulmaya başladıysa, “Kumar bağımlısı mıyım?” sorusunu ertelememeniz gerekir.

Gerçeklikten Kaçış

Bazı insanlar kumarı para kazanmanın dışında, gerçek hayattan uzaklaşmak için kullanır.

Günlük hayatın stresi, ekonomik problemler, iş hayatındaki sıkıntılar, yalnızlık, ilişki problemleri veya kişisel başarısızlık hissi kişiyi kumara yönlendirebilir.

Kumar oynarken birkaç saat boyunca gerçek dünyadaki problemler unutulabilir. İnsan kendisini başka bir dünyanın içerisinde hissedebilir.

Ancak bu rahatlama geçicidir.

Oyun bittiğinde gerçek hayat yine oradadır. Üstelik para kaybedildiyse artık mevcut problemlere yeni bir problem daha eklenmiştir.

Bu nedenle gerçeklikten kaçmak için kumar oynuyorsanız, kumarın sizin için yalnızca bir eğlence olmadığını düşünmenin zamanı gelmiş olabilir.

Kontrol Kaybı

Belki de “Kumar bağımlısı mıyım?” sorusunun en önemli cevaplarından biri kontrol kaybıdır.

Kendinize şu soruları sorun:

Ne kadar oynayacağınıza karar verip o süre içerisinde durabiliyor musunuz?

Belirlediğiniz miktarı kaybettiğinizde oyunu bırakabiliyor musunuz?

Kendinize “Bugün oynamayacağım” deyip gerçekten oynamıyor musunuz?

Yoksa her seferinde kendinize yeni bir bahane mi üretiyorsunuz?

Kumar bağımlılığında sorun yalnızca kaybedilen para değildir. Kişi zamanını, dikkatini, enerjisini ve ilişkilerini de kumara ayırmaya başlayabilir.

En kritik nokta ise şudur:

Bırakmak istediğiniz hâlde bırakamıyorsanız, burada ciddi bir kontrol problemi olabilir.

Özellikle kayıpları telafi etmek için daha fazla kumar oynama davranışı ortaya çıkıyorsa durum daha da dikkatli değerlendirilmelidir.

Bazı Kişilik Özellikleri ve Psikolojik Etkenler

Kumar bağımlılığı yaşayan kişilerde dürtüsellik, yenilik ve heyecan arayışı, hızlı karar verme veya risk alma gibi bazı özellikler daha sık görülebilir.

Bununla birlikte burada önemli bir ayrım yapmak gerekir: Bir kişide bu özelliklerden birinin bulunması, o kişinin kumar bağımlısı olduğu anlamına gelmez.

Kişilik özellikleri ve psikolojik faktörler, kumar davranışının gelişmesinde veya sürdürülmesinde rol oynayabilir; ancak kumar bağımlılığını yalnızca kişilik üzerinden açıklamak doğru değildir.

Bu nedenle kendinizi değerlendirirken tek bir özelliğe değil, kumar oynama davranışının hayatınız üzerindeki genel etkisine bakmanız gerekir.

Sonuç Olarak: Kumar Bağımlısı Biri;

Eğer yazının burasına kadar geldiyseniz ve aklınızda hâlâ “Kumar bağımlısı mıyım?” sorusu varsa, aslında kendinize sormanız gereken birkaç önemli soru daha var.

Kumar oynamayı kontrol edebiliyor musunuz?

Kaybettiğiniz parayı geri kazanmak için tekrar oynuyor musunuz?

Kumar nedeniyle borçlandınız mı?

Kumar oynadığınızı ailenizden veya çevrenizden gizliyor musunuz?

Bırakmayı denediğiniz hâlde tekrar başlıyor musunuz?

Kumar nedeniyle işiniz, aileniz, ilişkiniz veya sosyal hayatınız zarar gördü mü?

Kumar sizin için eğlenceden çok bir zorunluluk veya ihtiyaç hâline geldi mi?

Bu soruların birçoğuna “evet” cevabı veriyorsanız, kumarla olan ilişkinizi ciddi şekilde gözden geçirmeniz gerekir.

Mesleğiniz, eğitim seviyeniz, geliriniz veya sosyal statünüz bu durumu değiştirmez. “Kumar sadece cahil insanların oynadığı bir şeydir” düşüncesinden vazgeçin. Kumar bağımlılığı toplumun her kesiminden insanı etkileyebilir.

Burada önemli olan kendinizi suçlamak değil, illüzyondan erken uyanmaktır.

Bu işin sonunu görmek ne size ne de çevrenize fayda sağlayacaktır.

Bu web sitesinde anlatılan onlarca gerçek hikâyeden birine dönüşmeyin. (HİKAYELERİN TAMAMI BURADA)